Aslında verimli, hatta oldukça yaratıcı bir gün diyebilirim. Yayaların üzerine doğru selam vere vere ilerleyen yüklü bir kamyonet ve onun yeni Ay gibi sırıtan sakallı genç soförüyle başladı ve bir adım ileride, boya sandığı üzerinde şokella-ekmekle kahvaltı eden boyacının her lokmasında -namaz kılanlardan farksız, sandığının üzerine eğilip kalkmasıyla devam etti. Aslında bazı hareketler canlısıyla sansızıyla tekrarlanıyor. İnsanlar bütün dünyada benzeri hareketleri değişik ad ve anlamlarla, mesela alçakgönüllülük veya hırtlık adına yapıp duruyorlar. Her gün gazete aldığım güleç genç, aylar önce yediği fırçanın etkisiyle hem "Abi o gazetelerin hepsini okuyacak mısın sahiden?" diye sormadı, hem de beni hemen hatırladı, artık aramızdan su sızmıyor. Cihangir'in iyi kahvelerinden birinde kahvaltı eden iki Paris tatili kaçkını kirli sakallı kısa pantolonlu ahir zaman "iş" adamından da, devletten iş almak için hangi dili benimsemek gerektiğini ve hangi şekilde eğilerek selam vermek "gerektiğini" öğrendim. Hayatında camiye girmemiş olduğu adeta alnında yazan iki tip de bol bol "İnşallah" ve "Maşallah" deyip "Allaha emanet ol" klişesiyle vedalaşmadan önce, birbirlerine bürokratik alanda akıllar vermeyi de unutmadılar, işlerini ve işlerini yaptıracakları yerleri bilen adamlardı. Derken Keops piramidinde son bilimsel araştırmayı yapan ve 2013'de bir tekme-tokatla Mısır'dan kovulmadıkları kalan iki ünlü bilim adamının taptaze kitabıyla meşgul oldum. Tezleri, Mısırlıların piramitleri inşa ederken, dev taş blokları taşımak için bol miktarda mıknatıs kullandıklarının piyasaya çıkması gibi bir sansasyondu ve şaşkınlığımı ancak başka bir şok bir süreliğine unutturabilirdi. Tiner çeken dört Suriyeli erkek çocuğun simsiyah olmuş derilerini ve uyuşuk yarı aralık gözlerini görünce bir anda filmim koptu ve rölantide boşa sararken beni asla es geçmeyen mahalle kedileri tarafından durduruldum. Kendilerini zorla sevdirdiler. Onlar tarafından alıkonulunca kendime gelebildim.
"Çok yoğun bir siyasi gündemle yaşıyoruz" gibi yüksek perdeden telaffuz edilen sözlerden önce... Türkiye'de zaten çok "yoğun" yaşandığını biliyorum. Balık, içinde yüzdüğü suyunun farkında olmasa da, başka sularda yaşayanlardan biri, nasıl bir suyun içinde yaşadığınızı size söyler ve bunun etkisi, sizin kendi kendinize yaptığınız yorumlardan daha net ve kesindir. Ben nasıl bir yoğunluğun içinde yaşadığımızı çok sayıda yabancı dostumdan duyup ezberledim ve bu yoğunluğa alışığım, alışıktım, hatta bu yoğunluk nedeniyle İstanbul'da yaşadığımı bile söyleyebilirim -eh onlar da biraz bu yoğunluğu yaşamak için geliyorlar buraya. Ama İstanbul'un olağan yoğunluğu ve Türkiye'nin nefes aldırmayan gündeminin de bir haddı hududu olmalı. Suruç'daki canlı bombanın aldığı 31 candan sonra lök gibi çöken ağır atmosfere rağmen nasıl bu kadar iyimser olabildiğimi soran -buradaki ve yurtdışındaki- dostlarımı ikna etmek pek kolay değil. Gene de daima gergin bir ülkede bu kez yeni nefes kanalları açmanın ruh sağlığı için çok önemli olduğunu düşünüyorum.
İşte bu ahval ve şerait içinde, bugünkü merak alanım, biraz sonra dinleyeceğim ve İslamcı iktidarın başının gerçek belası Selahattin Demirtaş ve son siyasi gelişmelerle ilgili buraya yeni bir yazı girmeden önce, iyimserliği pekiştirmek, konuyu dağıtmak ve Dünya'da yaşanan güzel olaylardan bahsetmek istedim; mesela bir uçaktan...
Dünyanın her yerini komşu kapısı haline getiren uçak seyahatlerinden çok, uçaklar ve havaalanları üzerinden Dünyanın nasıl globalleştiği konusu hep ilgimi çekti. Havaalanı ve malum yolcu uçağı denen şeyin, Dünyada gerçek anlamdaki ilk globalleşme ifadesi olduğunu farkettiğimde, Frankfurt Havaalanında gecikmeli inecek bir uçağı bekliyordum. Havaalanı denen yer, hem İstanbul'da, hem Washington'da, hem Münih'te hem de Pekin'de -prensipte- aynı. Piktogramlarından, uçakların kontrolünde kullanılan tüm terimler ve verilere kadar... Hava yolları ve havaalanları ağı kurulduğundan beri nitel anlamda aynı ve eşzamanlı olarak değişiyorlar. Ve bu ağın bu hale gelmesini sağlayan da, her ülkeye satılmaya başlanan ilk seri mamulat uçaklardı. Yani globalleşmeyi incelerken, önce o uçaklara bakmak gerekiyordu. İşte tam da bu noktada Douglas DC-3 uçağı devreye giriyor.
Havaalanlarından hazzetmesem de uçmayı seviyorum ve "Casablanca" filminin sonunda, Havaalanı polisini alarma geçirmek için komuta merkezini aramaya teşebbüs eden Nazi subayını telefon kulübesinde mıhlayan Rick'in (yani Humphrey Bogart'ın) sevdiği kadını yüce bir dava uğruna kocasına geri vererek merdivenlerine kadar uğurladığı, arkasından bakakaldığı o uçağı kim unutabilir? İşte o uçak, dünyanın -bugün de- en sağlam uçağı sayılan DC-3. Ekonomik nedenlerle daha hafif, daha şık, daha nazik, kısacası daha dandik inşa edilen bugünün uçaklarıyla kıyaslandığında kristal bardakla plastik bardak arasındaki kırılma katsayıları orantısızlığına sahip kale gibi bir uçak bu. Sağlamlığı ve basitliği nedeniyle, yeniden geleceğin uçağı olmaya aday. Çok uzun yıllar kullanılabiliyor. Geleceğin çevreye saygılı, yaraltı kaynaklarını iktisatlı kullanmak anlayışına en uygun hava aracı. DC-3, tank sağlamlığındaki Jeep'lere ve her parçası değiştirilerek sonsuza kadar kullanılabilen eski "Tosbağa" Vosvos'lara benziyor. İlk üretilmeye başlandığı 1936 yılından beri hâlâ kullanılabilen tek uçak. Bu özelliğiyle tam bir dinazor, çünkü en geç 50 yılı deviren uçak mostralık sayılıyor. ABD 1945 yılına kadar 10.500 adet DC-3 üretmiş ve bunlardan yaklaşık 2000 tanesi, Dünyanın çeşitli terlerindeki uçak mezarlıklarında terkedilmiş vaziyette duruyorlarmış. Şimdi bu yazıya neden konu olduklarına geliyorum: Sıfırdan iptidai şartlarda kurulan bir uçak restorasyonu firması, bu uçakların dünyanın en sağlam aletleri olduklarını keşfetmiş ve bunların mezarlıklardaki halleriyle yirmi ila ikiyüz bin Dolara satın alıp restore etmiş, Cockpitlerini bugünün şartlarına uydurarak satmaya başlamış. Bu yolla ne kadar işgücü ve ne kadar materyal tasarrufu sağlandığını söylemeye bile gerek yok. Geridönüşümü önemseyen günümüzün çevreci ekonomi anlayışıyla da örtüşen bir durum olmanın yanısıra, "eski toprak" uçakların bugünkülerle kıyaslanamayacak ölçüde sağlam olduklarının tesbiti de cabası -bu en azından DC-3 için geçerli. 1936 model bu uçaklar, restore edilmiş halleriyle havada 10 saat falan kalarak, özellikle bilimsel araştırma yapan kurumlar tarafından tercih ediliyor. Bu araçlar, batmayan gemiler klasında düşmeyen uçak kategorisinde pervaneli tombul ve kafa şişiren basit aletler. İçinde basınç odası olmadığından, normal uçaklara göre çok daha az yıpranıyorlar ve yolcuları bu aletlere ancak kulaklıklı pilot miğferiyle katlanılabiliyorlar, çünkü çok gürültü yapıyorlar. Mikrofonlu kulaklı miğferler olmadan yanınızdakine meram anlatabilmek için, maçlardaki holiganlardan daha fazla bağırmak zorundasınız.
Bu uçakları restore eden timin başındaki Randy Myers, Spiegel muhabiri Marco Evers'in, "Nasıl oluyor da İkinci Dünya Savaşı öncesinden kalma uçaklar 21'inci yüzyılda böyle kariyer yapabiliyorlar?" (Spiegel 11/2015) sorusuna, "DC-3'ler, olmaları gerektiğinden çok daha sağlam yapılmışlardı, ondandır" diye bir yanıt veriyor. Uçakları tasarlayan mühendis Arthur Raymond, meğer günümüze kadar yaşamış ve "Bu uçak, araçların sonsuza kadar kullanılabilecekleri düşüncesiyle üretildikleri devirden kalma" demiş. İşte tüketim çılgınlığını dizginleyip yeni bir çağı başlatanların ağzına layık bir söz ve yeni çağın ekonomisine uygun anafikirlerden biri. Raymond, 1999 yılında 99 yaşında hayata gözlerini yummuş. Yeniden doğan uçakları ise sevinçten uçuyor.
İntihar bombacısı olmak ya da olmamak
Bu sabah, Selefi terörizmiyle ve İslamcılık lanetiyle ilgili bir yazı hazırlamaya karar vermiştim ama öğleyin Urfa Suruç'da Kobane'yle dayanışmak için oraya gitmeye hazırlanan Sosyalist gençlere yapılan intihar saldırısı sonucu 30 gencin ölüp yüz kadarının yaralandığını duydum. Duymasaydım, yazı mutlaka daha farklı ve belki çok daha keskin olurdu.
Bu yazı, İnsanlığın başına bela olan selefi terörizmi ve onun ekonomik/siyasi nedenleriyle değil, ona kapılıp 18 yaşında kendini ve etrafındakilerini yokeden gençlerin psikolojisiyle ilgili. Her iki lafın başında "Sosyo-ekonomi" diyen biri olarak, genç insanların nasıl olup da birileri tarafından ölüm/intihar makinaları haline getirilebildikleri konusunu, birçokları gibi ben de merak ediyorum. Ayrıca, birlikte blog yazdığımız ve Avrupa'daki Selefilikle ilgilenen Prof. Dr. Christine Huth-Hildebrandt da beni bu yazıyı yazmam konusunda cesaretlendirdi.
IŞİD ve Selefilik konusundaki külliyat, daha şimdiden hiç de yabana atılmayacak boyutlara ulaşmış vaziyette. Özellikle insanların nasıl intihar bombacısı haline geldikleri konusu, sosyologlardan psikologlara kadar çok araştırmacının konusu, ama araştırılacak kişi az. Çünkü intihar eylemcisi ölüyor, nasıl o noktaya geldiğini, neden intihar eylemcisi olmayı seçtiğini söyleyemiyor. Bir de intihar eyleminde bulunup başarısız olan, ya da üzerindeki bombaları patlatamadan yakalananlar var tabii. İşte o kişileri de araştırmış olan ve konu hakkında en önemli uzmanlardan biri sayılan Ariel Merari, İsrailli olmasının da verdiği yerel gerekçelerle, Filistinli gençler arasında kapsamlı bir araştırma yapmış ve "Driven to Death" (Oxford 2010) adlı kitabında, intihar bombacısı olan gençlerin, nisbeten daha iyi eğitimli, pek de dindar olmayan kişiler oldukları sonucuna ulaşmış. Bu gerçek her zaman karşımıza çıkıyor. İntihar bombacısı olan gençlerin çoğu, sanıldığı gibi aşırı dindar değil. Onları intihar bombacısı haline getirip bomba olarak kullananların kesinlikle tescilli şeytani bir iş yaptıkları bir yana, insanlarda böyle bir yanı keşfedip onu kullanmak, zaten insandan daha farklı birşey olmayı gerektiriyor. Merari'nin araştırmaları da, gençleri bombaya dönüştüren elebaşıların kendilerinin (üçte iki oranında) bomba olmaya hevesli olmadıklarını gösteriyor.
Burada, Avrupa'da doğmuş büyümüş Selefileri de ilgilendiren gerekçe öne çıkıyor: Ün…
Dışlanmışlık, işsizlik, amaçsızlık, perspektifsizlik, anlam yitimi ve gelecek umuduna sahip olmamak -ki bu gerekçeleri hemen sosyo-ekonomik açıdan da destekleyebilirdik- gençleri ölümün ötesine doğru uzanan bir ün arayışına itiyor.
İlk Robert Kurz'dan duymuştum: Günümüzde maceralar sona erdi, keşfedilecek kıta, çıkılmadık dağ kalmadı. Sevgili Robert Kurz bunu söyledikten sonra, günümüzdeki gerçek maceranın, kapitalizmi yıkmak (ve tabii onun yerine yeni bir düzen kurmak) olduğunu söylemişti. "Wahşi Batı"nın -sadece filmlerde var olan- macera atmosferinin, yani istediğini asıp istediğini kesen, buna bir de kudsiyet yakıştırabilen bir coğrafya var artık. Ama bu da, gençlerin neden intihar bombacısı olduklarını açıklamıyor. O noktaya gelebilmek, onca vahşeti yapıp kendini ve başkalarını havaya uçurabilmek için belli ruhsal ve psikolojik eşiklerin aşılması gerekiyor. Merari de bunu araştırıp, intihar bombacısı olan kişilerin üçte ikisinde kişilik bozuklukları görüldüğünü tesbit etmiş. Bu bozukluklardan üçte biri, "Hayır diyemeyenler", diğer üçte biri de, "aşırı heyecanlı ve saldırgan" tipler. İlk kategori, reddedilme korkusuyla ilgili bir durum, diğeri kolay parlayanlar kategorisine giriyor. Ve tam da burada, bu zayıflıkların kullanılması aşaması geliyor.
İsrail'in nefes aldırmadığı Gazze ve Batı Şeria'da, travmatik, ürkek, veya isyankar genç bulmak zor olmasa gerek. Zaten "intihar bombacısı" tipolojisinin doğduğu yer de buralar. Oradan başkalarına "örnek" olmuş. Ama olayın toplum psikolojisi ile ilişkisini, bu konunun bir numaralı uzmanı sayılan Vamık Volkan'dan öğrenebiliriz, zira Avrupalı gençlerin -İsrail baskısı gibi baskı altında yaşamadıkları halde nasıl Selefi olduklarını, hatta intihar bombacısı olmalarını da açıklamamıza yardımcı oluyor: Kişisel bozukluklar ve zayıflıklar, insanları kendilerine bir rehber aramaya, onu daha da "ulvi"leştirerek bir "Yol" aramaya itiyor. İnsanların hayatının en ince detayına kadar "ne yapmaları gerektiğini" söyleyen İslamcılık, böyle zayıf kişiliklerin ağa yakalanmasına en uygun anlayış. Zaten "İslamcılık", 1990'lı yıllarda Dünya bilim literatüründe üzerinde anlaşıldığı üzere, "hayatın İslami kurallara göre yaşanması amacıyla yapılan siyasi ve sosyal pratikler"i ortak paydada toplayan terim sayılıyor. Yani bizzat İslamcılık, nasıl yaşayacağına insanın kendinin değil Ayet/Sure/Hadis'lere dayanarak başkalarının (Şeyhin/Şıhın/Cemaat liderinin/Siyasinin) karar vermesine teşne insanlar yetiştirme pratiğini içeriyor. Bu anlamda zayıf karakterli insanlar yetiştirmek, İslamcılığın pratiğine uygun bir şey. Travma ile yaşayan veya dışlanmış zayıf gençleri intihar bombacısı yapabilmek için onları, önce islamcı siyasetin "yüce" amaçlarına uydurmak gerekiyor. İntihar İslam'da günahsa, "Şehadet" sevap. O halde intihar eyleminin adı da "şehit" sözüne uygun olarak değiştiriliyor ve her şeytanlık, bir Hadisle veya Ayetle yumuşatılıyor. Sonra sıra, Volkan'ın iyi açıkladığı konuya geliyor: Korkusu ve utancı, yapay kudsiyetle giderilen zayıf kişilikli gençler, grup psikolojisinin doğal baskısı/kontrolü altına giriyor ve grubun amacı, kararları, onların amacı ve kararı haline geliyor. Bu aşamada gençleri ölüme göndermek çok kolaylaşıyor.
Türkiye'de kimsenin pek ilgilendiği yok ama Avrupa'da Selefi gençler üzerine çalışan bilim adamları/kadınları, bu gençleri topluma yeniden kazanarak tehlikeyi önlemeye çalışıyorlar. Christine Huth-Hildebrandt, Almanya'da Neonazi gençlerin kazanılması için denenmiş yöntemlerin bu gençlere aynen uygulanmasının pek de istenen sonuçları vermediği fikrinde. Huth-Hildebrandt, esas dikkatin, bu çevrelere henüz düşmemiş gençlik üzerine yöneltilmesi gerektiğini düşünüyor. Bu gençlerle konuşmak, onların gerçek sorunlarını dinlemek, onları anlamaya çalışmak ve mesleki açıdan önlerini açmak, kişisel gelişimlerine yardımcı olacak ortam yaratmak gerektiğine dikkat çekiyor.
Demokratik ülkelerde yaşadığı halde Selefiliğe sempati duyan genç erkekler ve kadınları büyüleyen bir başka şey de bizzat ölümün kendisi. Ölüm, her insanın ilgisini çeken bir durumdur ve gelecek perspektifi olmayan işsiz gençlerin, ölüme-kalıma kendi silahıyla karar verebileceği bir atmosferde yaşamayı hayal edenleri de çıkıyor işte ve bunu "yaşayabilecekleri" bir ortamı da IŞİD gibi örgütler ve uluslararası Cihadizm yaratıyor.
Gençlerin hayatlarına anlam ararken zebanilerin eline düşmemeleri için, onların yaşam tarzlarına anlayışla yaklaşmak ve onları aşağılamamak gerekiyor. Onları ölümden kurtarıp hayata kazanabilmek, hoşgörüyle mümkün. Onlara ölüm fantazilerinin yaşanabileceği "ortamlar"ı sunarak en büyük kötülüğü yapanları da mutlaka sert bir şekilde cezalandırmak gerekiyor.
Bu yazı, İnsanlığın başına bela olan selefi terörizmi ve onun ekonomik/siyasi nedenleriyle değil, ona kapılıp 18 yaşında kendini ve etrafındakilerini yokeden gençlerin psikolojisiyle ilgili. Her iki lafın başında "Sosyo-ekonomi" diyen biri olarak, genç insanların nasıl olup da birileri tarafından ölüm/intihar makinaları haline getirilebildikleri konusunu, birçokları gibi ben de merak ediyorum. Ayrıca, birlikte blog yazdığımız ve Avrupa'daki Selefilikle ilgilenen Prof. Dr. Christine Huth-Hildebrandt da beni bu yazıyı yazmam konusunda cesaretlendirdi.
IŞİD ve Selefilik konusundaki külliyat, daha şimdiden hiç de yabana atılmayacak boyutlara ulaşmış vaziyette. Özellikle insanların nasıl intihar bombacısı haline geldikleri konusu, sosyologlardan psikologlara kadar çok araştırmacının konusu, ama araştırılacak kişi az. Çünkü intihar eylemcisi ölüyor, nasıl o noktaya geldiğini, neden intihar eylemcisi olmayı seçtiğini söyleyemiyor. Bir de intihar eyleminde bulunup başarısız olan, ya da üzerindeki bombaları patlatamadan yakalananlar var tabii. İşte o kişileri de araştırmış olan ve konu hakkında en önemli uzmanlardan biri sayılan Ariel Merari, İsrailli olmasının da verdiği yerel gerekçelerle, Filistinli gençler arasında kapsamlı bir araştırma yapmış ve "Driven to Death" (Oxford 2010) adlı kitabında, intihar bombacısı olan gençlerin, nisbeten daha iyi eğitimli, pek de dindar olmayan kişiler oldukları sonucuna ulaşmış. Bu gerçek her zaman karşımıza çıkıyor. İntihar bombacısı olan gençlerin çoğu, sanıldığı gibi aşırı dindar değil. Onları intihar bombacısı haline getirip bomba olarak kullananların kesinlikle tescilli şeytani bir iş yaptıkları bir yana, insanlarda böyle bir yanı keşfedip onu kullanmak, zaten insandan daha farklı birşey olmayı gerektiriyor. Merari'nin araştırmaları da, gençleri bombaya dönüştüren elebaşıların kendilerinin (üçte iki oranında) bomba olmaya hevesli olmadıklarını gösteriyor.
Burada, Avrupa'da doğmuş büyümüş Selefileri de ilgilendiren gerekçe öne çıkıyor: Ün…
Dışlanmışlık, işsizlik, amaçsızlık, perspektifsizlik, anlam yitimi ve gelecek umuduna sahip olmamak -ki bu gerekçeleri hemen sosyo-ekonomik açıdan da destekleyebilirdik- gençleri ölümün ötesine doğru uzanan bir ün arayışına itiyor.
İlk Robert Kurz'dan duymuştum: Günümüzde maceralar sona erdi, keşfedilecek kıta, çıkılmadık dağ kalmadı. Sevgili Robert Kurz bunu söyledikten sonra, günümüzdeki gerçek maceranın, kapitalizmi yıkmak (ve tabii onun yerine yeni bir düzen kurmak) olduğunu söylemişti. "Wahşi Batı"nın -sadece filmlerde var olan- macera atmosferinin, yani istediğini asıp istediğini kesen, buna bir de kudsiyet yakıştırabilen bir coğrafya var artık. Ama bu da, gençlerin neden intihar bombacısı olduklarını açıklamıyor. O noktaya gelebilmek, onca vahşeti yapıp kendini ve başkalarını havaya uçurabilmek için belli ruhsal ve psikolojik eşiklerin aşılması gerekiyor. Merari de bunu araştırıp, intihar bombacısı olan kişilerin üçte ikisinde kişilik bozuklukları görüldüğünü tesbit etmiş. Bu bozukluklardan üçte biri, "Hayır diyemeyenler", diğer üçte biri de, "aşırı heyecanlı ve saldırgan" tipler. İlk kategori, reddedilme korkusuyla ilgili bir durum, diğeri kolay parlayanlar kategorisine giriyor. Ve tam da burada, bu zayıflıkların kullanılması aşaması geliyor.
İsrail'in nefes aldırmadığı Gazze ve Batı Şeria'da, travmatik, ürkek, veya isyankar genç bulmak zor olmasa gerek. Zaten "intihar bombacısı" tipolojisinin doğduğu yer de buralar. Oradan başkalarına "örnek" olmuş. Ama olayın toplum psikolojisi ile ilişkisini, bu konunun bir numaralı uzmanı sayılan Vamık Volkan'dan öğrenebiliriz, zira Avrupalı gençlerin -İsrail baskısı gibi baskı altında yaşamadıkları halde nasıl Selefi olduklarını, hatta intihar bombacısı olmalarını da açıklamamıza yardımcı oluyor: Kişisel bozukluklar ve zayıflıklar, insanları kendilerine bir rehber aramaya, onu daha da "ulvi"leştirerek bir "Yol" aramaya itiyor. İnsanların hayatının en ince detayına kadar "ne yapmaları gerektiğini" söyleyen İslamcılık, böyle zayıf kişiliklerin ağa yakalanmasına en uygun anlayış. Zaten "İslamcılık", 1990'lı yıllarda Dünya bilim literatüründe üzerinde anlaşıldığı üzere, "hayatın İslami kurallara göre yaşanması amacıyla yapılan siyasi ve sosyal pratikler"i ortak paydada toplayan terim sayılıyor. Yani bizzat İslamcılık, nasıl yaşayacağına insanın kendinin değil Ayet/Sure/Hadis'lere dayanarak başkalarının (Şeyhin/Şıhın/Cemaat liderinin/Siyasinin) karar vermesine teşne insanlar yetiştirme pratiğini içeriyor. Bu anlamda zayıf karakterli insanlar yetiştirmek, İslamcılığın pratiğine uygun bir şey. Travma ile yaşayan veya dışlanmış zayıf gençleri intihar bombacısı yapabilmek için onları, önce islamcı siyasetin "yüce" amaçlarına uydurmak gerekiyor. İntihar İslam'da günahsa, "Şehadet" sevap. O halde intihar eyleminin adı da "şehit" sözüne uygun olarak değiştiriliyor ve her şeytanlık, bir Hadisle veya Ayetle yumuşatılıyor. Sonra sıra, Volkan'ın iyi açıkladığı konuya geliyor: Korkusu ve utancı, yapay kudsiyetle giderilen zayıf kişilikli gençler, grup psikolojisinin doğal baskısı/kontrolü altına giriyor ve grubun amacı, kararları, onların amacı ve kararı haline geliyor. Bu aşamada gençleri ölüme göndermek çok kolaylaşıyor.
Türkiye'de kimsenin pek ilgilendiği yok ama Avrupa'da Selefi gençler üzerine çalışan bilim adamları/kadınları, bu gençleri topluma yeniden kazanarak tehlikeyi önlemeye çalışıyorlar. Christine Huth-Hildebrandt, Almanya'da Neonazi gençlerin kazanılması için denenmiş yöntemlerin bu gençlere aynen uygulanmasının pek de istenen sonuçları vermediği fikrinde. Huth-Hildebrandt, esas dikkatin, bu çevrelere henüz düşmemiş gençlik üzerine yöneltilmesi gerektiğini düşünüyor. Bu gençlerle konuşmak, onların gerçek sorunlarını dinlemek, onları anlamaya çalışmak ve mesleki açıdan önlerini açmak, kişisel gelişimlerine yardımcı olacak ortam yaratmak gerektiğine dikkat çekiyor.
Demokratik ülkelerde yaşadığı halde Selefiliğe sempati duyan genç erkekler ve kadınları büyüleyen bir başka şey de bizzat ölümün kendisi. Ölüm, her insanın ilgisini çeken bir durumdur ve gelecek perspektifi olmayan işsiz gençlerin, ölüme-kalıma kendi silahıyla karar verebileceği bir atmosferde yaşamayı hayal edenleri de çıkıyor işte ve bunu "yaşayabilecekleri" bir ortamı da IŞİD gibi örgütler ve uluslararası Cihadizm yaratıyor.
Gençlerin hayatlarına anlam ararken zebanilerin eline düşmemeleri için, onların yaşam tarzlarına anlayışla yaklaşmak ve onları aşağılamamak gerekiyor. Onları ölümden kurtarıp hayata kazanabilmek, hoşgörüyle mümkün. Onlara ölüm fantazilerinin yaşanabileceği "ortamlar"ı sunarak en büyük kötülüğü yapanları da mutlaka sert bir şekilde cezalandırmak gerekiyor.
Yeni İran'ın yükselişi, "Yeni Türkiye"nin düşüşü
İran'da 1979 devrimi yaşandığında Hamburg'da taze bir Üniversite talebesiydim ve heyecanla gittiğim İran konsolosluğu, tam bir Üniversiteli derneği havasındaydı. Açıkcası hiç yabancılık çekmediğim bir yerdi ve her yerde afişler asılıydı, kapıda bildiri dağıtan genç İranlılar vardı, konsolosluğun gizli-kapaklı tek odası bile yoktu, devrimciler binayı Şah'ın diplomatlarından devralmış, o adamlar da adeta buharlaşmıştı. Tanıdığım İranlı arkadaşlardan biri, -tabii ki Solcuydu- mantar kafa tipi saçları, 68'lilerin tişörtleri ile devrimi anlatıp duruyordu, ben de olayları, yeni keşfettiğim "iz3w" adlı kötü baskılı zengin içerikli dergiden takibe çalışıyordum. "Informationszentrum Dritte Welt"in dergisi, adı üzerinde, Üçüncü Dünya Ülkeleri hakkında kapsamlı haberler ve röportajlar yayımlayan Sol eğilimli bir yerdi.
Olaylar çabuk gelişti. İranlı İslamcılar, önce demokratları ve Komünistleri şutladılar, Halkın Mücahitleri ile papaz oldular ve ülkede tam bir Ayetullahlar diktatörlüğü kurdular. Ve sizi temin ederim ki, bu iş İslamcılıkla falan başlamamıştı. İranlıların asıl derdi, faşist İran Şahi Rıza Pehlevi ve onun lüks manyağı azınlığından kurtulmaktı. İslamcılar, tıpkı sonra Arap Baharı'nda da bir yere kadar yaşandığı gibi, İran halkının devrimini çalmışlardı. İranlı dostların tam bir depresyona girdiği bu aşamada, Afganistan Sovyetler Birliği tarafından işgal edildi ve Ruslara karşı savaşmak için bu kez Afganlı Solcu dostlar ülkelerine dönmeye başladı, Dünyanın tam bir altüstoluş yaşadığı, İslamcı yükselişin başladığı yıllardı. İran'da İslamcılar devleti ele geçirip kadim İran kültürünün üzerinde buldozer gibi gezinirken, Panşir Aslanı Ahmet Şah Mesud'un koca Sovyetler Birliğine Hindukuş'ta kök söktürüyordu ve Taliban henüz doğmamıştı. Irak'da Saddam Hüseyin darbeyle iktidarı ele geçirdi, hemen akabinde Türkiye'de darbe oldu ve Irak-İran savaşı başladı.
İran'la akrabalığını nedense unutmuş olan Türklerin tarih sahnesine İran kültür havzasında çıkıp, yönetici elitinin İranlılarla karışmamak için Şii değil Sünni olması bir yana, elinde hep bir okla gezdiği söylenen Melikşah'ın Haşaşi tarikatı tarafından öldürülmesinden bu yana, tüm bu ince didişme atmosferine rağmen Türkler ve İranlılar hem dost hem rakip olarak bu güne kadar yaşamışlardır. Türkiye'nin en eski sınırının İran'la çizili olduğunu ve Kasr-ı Şirin anlaşmasını herkes bilir, ama İran'daki "Yeşil Hareket"i kimse bilmez. Oysa bu hareket, Gezi'de patlayıp Türk tarihini değiştiren olayın İran'daki versiyonu gibidir ve ders çıkarmaya değer bir olaydır.
Sadece İran değil, Amerikan tarihine de geçen, "İran'daki Amerikalı rehineler krizi" ve İslamcıların Solculardan aparıp tepe tepe kullandığı Amerikan düşmanlığı, İslamcıların hayret uyandıran iyi PR çalışması ve terim kreasyonu konusunda uzman aktivistleri sayesinde (mesela "İslamofobi" lafını da bu tipler yumurtlamıştır), "Ortadoğu'nun en Amerikan dostu halkı", uzun bir süre "Ortadoğu'nun en Amerikan düşmanı halkı"na dönüştürülebilmiştir ve bu abartılı saçma düşmanlığın son versiyonunu, Erdoğan'ın İran versiyonu Ahmedinecad'da görüyoruz. Uygar İran halkı, İslamcılık belasına Dünyadan kopup kendi ülkesine hapsolmasına ve ahlak polisi Pasdaranın baskısına ilginç tepkiler verdi ve tabii en şık tepki kadınlardan geldi. Saçın görünen teline bile takılan ahlak polisi, zaman içinde başın sadece yarısını örten bir başörtü tipine teslim oldu -aynı süreçte Türkiye'de "Şulebaş" denen "Türban", başta kırlık alanlar ve şehirlerin banliyöleri olmak üzere hızla yayıldı. Ahmedinecad, 2013'e kadar, İran şehirlerinin çevresindeki fakir semtlerin insanlarını radikal İslamcı hedefleri için mobilize edebilen son İranlı liderdi ve yerine seçilen Ruhani, İslamcı rejime karşı çıkıp demokrasi isteyen Yeşil Hareketin dalga boyundaki ilk İranlı liderdi ve halen İran'ın Cumhurbaşkanı.
İran'da İslamcılar sadece güç kaybetmekle ve devletteki güçlerine rağmen her istediklerini yaptıramayan halleriyle, bugünkü AKP rejiminin düşen yıldızına benziyorlar ve Viyana'da geçtiğimiz günlerde imzalanan bir anlaşma, onların sonunu getirecek en önemli belge olma özelliğine sahip.
Neden böyle?
Netenyahu, 1990'lı yıllardan beri, İran'ın atom programına dikkat çekiyor ve Batı, İsrail'in tehdit algısını aynen sahiplenip destekiyordu. İran tecrit edildi ve Birleşmiş Milletler bir de silah ambargosu koydu. İran, devrimden beri -artık global bir ekonomiye dönüşen- Dünya ekonomisinden mümkün olduğunca dışlanmış durumda, kullandığı petrol teknolojisi eski ve bunu İslamcılara "borçlu" olduğunu biliyor, ayrıca bu "İslamcı" denen milletin ne kadar yolsuz olduğunu, Ayetullahların İsviçredeki milyar Dolarlık hesaplarını falan bilmeyen yok ve bu bilgileri "İnternet çağı"na, WikiLeaks gibi girişimlere falan borçluyuz.
"Hiçbir şey değişmiyor, gene herşey aynı" diyenleri, Dünyanın son birkaç yıldır nasıl değiştiğine bir kez daha bakmalarını öneriyorum. Yunanistan'da Sol iktidar ve Düyun-u Umumiye durumları, Güneyde yeni Kürt kantonları ve IŞİD, Ortadoğu'da gizlice İsrail tarafından desteklenen Suud-Katar-AKP ittifakı ve şimdi Batı ile anlaşan İran. Son olay, 1979'daki gibi bir domino etkisi yaratabilir, zira ABD, bir zamanlar en güvendiği en stratejik ortağı İran'la müttefikliğine geri dönüyor ve Taliban'ı, El Kaide'yi, şimdi de IŞİD'i besleyip büyüten, destekleyen Suud familyasından uzaklaşıyor. İran, sadece Batıyla değil, Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi üzerinden Rusya ve Çin'in de içinde olduğu Dünyayla anlaşma imzaladı ve global ekonomiye açıldı, seyahat kısıtlamaları tümden kaldırıldı. İran sadece "Atom bombası yapmayacağını ve bunun Dünya tarafından denetlenmesini" kabul ederek, İslamcıların elindeki en büyük siyasi nefret sermayesinin bastığı zemini yok etti. Şimdi İran'a bütün Dünya'dan yatırımlar akacak ve bu yatırımların bir kısmı Türiye'den çıkarak İran'a girecek -mesela HSBC ve diğerleri.
Oradoğu'daki dengelerin Sünni Müslüman Kardeşler iktidarları enternasyonali halinde bir "Yeni Osmanlı"ya dönüşeceği ham hayalinin, daha en başından beri "Arap olmayana İslam Dünyasının liderliğini vermezler" net bilgisinden bihaber olması bir yana, İran'ın etkisini sınırlamak stratejisi de baltayı taşa vurdu. İslamcılığının yardımıyla çok kolay ötekileştirilebilen İran'daki demokratikleşme taleplerini ve halkın dönüşümünü gören Amerikalılar, 2009'dan itibaren İsrail'in hezeyanlarına daha dikkatli yaklaşmaya başladılar. Açıkcası olay, "Liberaller" güruhunun "Asker karşıtlığı"nın "Kayıtsız-şartsız Erdoğan" taraftarlığına dönüştüğünü anlayan Batı'nın bu sersem enteller grubuyla mesafe tutmaya başlaması gibi bir durumdu. Gezi'den sonra "Liberaller", ofsaytta yuhalanan amatör futbolculardan beter oldular ve Batının yüzüne bile bakmadığı entel eskilerine dönüştüler. Bu durum İslamcıların düşüşüyle bir arada yürüdü, tıpkı İran'da da olduğu gibi. Batı ile anlaşmayı gündeme getiren Ruhani ve Hamaney'ın anlaşması, işi bitirdi. Meclis'de ve Devrim Muhafızları arasındaki İslamcı muktedirler seslerini kısmak zorunda kaldılar -tarihi bir olaydır.
Batı'nın "Anti-İran" zaafını kendince kullanıp sonuna kadar sömüren Suud-Katar-AKP-Müslüman Kardeşler-Enternasyonal Cihadizm, uygar İran'ın Şiiliğine karşı, IŞİD'de son ifadesini bulan "Sünni bir alternatif" yarattılar ve "Esad'a, İran'a karşı" diye Batılıları da kafaladılar. Ortaya çıkan "şey", Şiiliğe alternatif olması ve Şiiliğe karşı Sünniliğin "bayrağını" yükseltmesi bir yana, barbarlığın çağdaş ifadesi haline geldi ve IŞİD ile gizli destekçilerinin karşısında tarihte ilk kez Doğu ve Batı'yı bir araya getiren Dünya Cephesi kuruldu. Böyle bir şeyin benzeri, son kez, İkinci Dünya Savaşında gerçekleşmişti, Sovyetler Birliği ile Büyük Britanya Fransa ve ABD, Nazi barbarlığına karşı birlikte savaşmıştı. Şimdiki cephe, BM üzerinden, Dünya'nın büyük bölümünü birleştiriyor, işin içinde Çin, Almanya dahil tüm Avrupa var.
Dünya ekonomisinin sallandığı bir dönemde İran gibi büyük bir pazarın açılması, yalıtılmışlık düşmanlık ve nefret üzerinden iktidar devşiren İslamcıları -özellikle İran'da- daha da zayıflatacaktır. IŞİD'e karşı doğan ABD-İran ittifakı, Türkiye'nin "Stratejik Önemi" sermayesinin sonu olabilir, zira bu sermaye, İran'ın Batı'dan dışlanması nedeniyle ortaya çıkmıştı ve Muhafazakar/İslamcı politikacıların pek yararlanamadığı bir laf salatasından ibaret kaldı, Türkiye şimdi, İslamcılığın Dünya çapında mahvına çeğrek kala, AKP ve türevi koalisyonlarla, yeni gelişmelere ayak uydurmakta zorlanacaktır. AKP'nin Suud piyonu olmayı kabül eden "politikası", hanidir iflas etmesine rağmen, özellikle Suriye'deki savaş suçlarının ortaya çıkması korkusuyla olsa gerek, ısrarla sürdürülmektedir. ABD ve Batı, Suud-İsrail gizli ortaklığına, onların piyonu AKP ve Katar'a sırt çeviriyor. Nitekim İran'la Batı'nın Viyana'da imzaladığı anlaşmaya, sadece İsrail ve Suudi Arabistan karşı çıktı, Türkiye'den henüz ses yok, ama muhtemelen yarım ağızla da olsa anlaşmayı destekleyeceklerdir.
"Tarihe tanıklık etmek" diye çok net, kişinin hayatında da bire bir karşılığı olan bir durum vardır. Mesela Avrupa'da 11 Eylül 2001 günü WTC ikiz kulalerine olan saldırı sırasında herkes, o anda nerede olduğunu bilir. 1999 Gölcük depreminde de Türkiye'de böyle bir durum yaşanmıştı, ama asıl "Gezi İsyanı" böyle bir tanıklık durumunu herkese yaşattı. Herkes, o ilk gösteriler olduğunda, Boğaz Köprüsü üzerinden insanların nasıl yürüyerek Taksim'e geldiklerini, o an nerede ne yapıyor olduğunu bilir. Şimdi İran'da benzeri bir durum yaşanıyor. İranlılar, Dünyaya açılacak ülkelerinden dışarıya çıkmaya hazırlanıyorlar. Berlin Duvarı yıkıldığında, benzer bir durum yaşanmıştı. Ve tabii önce Türkiye'ye değil başka ülkelere gidecekler, buraya vize yoktu, zaten geliyorlardı.
Dünya hızla değişiyor. Bundan beş yıl öncesine kadar, Amerikalıların ve Avrupalıların Suud klanına sırtını dönüp AKP'yle ilişkilerini keseceğini, "Liberaller" denen medya güllerinin suratına bile bakmayacaklarını kim tahmin edebilirdi? Obama'nın "İsrail'in uyarıları"nı zerrece sallamayacağını kim söyleyebilirdi? İsrail, tıpkı Sünnici barbar İslamcılık gibi kaybetti. Yeni ittifaklar, yeni bağlaşıklıklar ve yeni bir dönem, sağlam adımlarla bangır bangır gelirken, Eskinin islamcı "Yeni Türkiye"si ve benzerleri gidiyor. Türkler, yeni döneme ayak uyduracaklarını gösteren net sinyaller veriyor.
Olaylar çabuk gelişti. İranlı İslamcılar, önce demokratları ve Komünistleri şutladılar, Halkın Mücahitleri ile papaz oldular ve ülkede tam bir Ayetullahlar diktatörlüğü kurdular. Ve sizi temin ederim ki, bu iş İslamcılıkla falan başlamamıştı. İranlıların asıl derdi, faşist İran Şahi Rıza Pehlevi ve onun lüks manyağı azınlığından kurtulmaktı. İslamcılar, tıpkı sonra Arap Baharı'nda da bir yere kadar yaşandığı gibi, İran halkının devrimini çalmışlardı. İranlı dostların tam bir depresyona girdiği bu aşamada, Afganistan Sovyetler Birliği tarafından işgal edildi ve Ruslara karşı savaşmak için bu kez Afganlı Solcu dostlar ülkelerine dönmeye başladı, Dünyanın tam bir altüstoluş yaşadığı, İslamcı yükselişin başladığı yıllardı. İran'da İslamcılar devleti ele geçirip kadim İran kültürünün üzerinde buldozer gibi gezinirken, Panşir Aslanı Ahmet Şah Mesud'un koca Sovyetler Birliğine Hindukuş'ta kök söktürüyordu ve Taliban henüz doğmamıştı. Irak'da Saddam Hüseyin darbeyle iktidarı ele geçirdi, hemen akabinde Türkiye'de darbe oldu ve Irak-İran savaşı başladı.
İran'la akrabalığını nedense unutmuş olan Türklerin tarih sahnesine İran kültür havzasında çıkıp, yönetici elitinin İranlılarla karışmamak için Şii değil Sünni olması bir yana, elinde hep bir okla gezdiği söylenen Melikşah'ın Haşaşi tarikatı tarafından öldürülmesinden bu yana, tüm bu ince didişme atmosferine rağmen Türkler ve İranlılar hem dost hem rakip olarak bu güne kadar yaşamışlardır. Türkiye'nin en eski sınırının İran'la çizili olduğunu ve Kasr-ı Şirin anlaşmasını herkes bilir, ama İran'daki "Yeşil Hareket"i kimse bilmez. Oysa bu hareket, Gezi'de patlayıp Türk tarihini değiştiren olayın İran'daki versiyonu gibidir ve ders çıkarmaya değer bir olaydır.
Sadece İran değil, Amerikan tarihine de geçen, "İran'daki Amerikalı rehineler krizi" ve İslamcıların Solculardan aparıp tepe tepe kullandığı Amerikan düşmanlığı, İslamcıların hayret uyandıran iyi PR çalışması ve terim kreasyonu konusunda uzman aktivistleri sayesinde (mesela "İslamofobi" lafını da bu tipler yumurtlamıştır), "Ortadoğu'nun en Amerikan dostu halkı", uzun bir süre "Ortadoğu'nun en Amerikan düşmanı halkı"na dönüştürülebilmiştir ve bu abartılı saçma düşmanlığın son versiyonunu, Erdoğan'ın İran versiyonu Ahmedinecad'da görüyoruz. Uygar İran halkı, İslamcılık belasına Dünyadan kopup kendi ülkesine hapsolmasına ve ahlak polisi Pasdaranın baskısına ilginç tepkiler verdi ve tabii en şık tepki kadınlardan geldi. Saçın görünen teline bile takılan ahlak polisi, zaman içinde başın sadece yarısını örten bir başörtü tipine teslim oldu -aynı süreçte Türkiye'de "Şulebaş" denen "Türban", başta kırlık alanlar ve şehirlerin banliyöleri olmak üzere hızla yayıldı. Ahmedinecad, 2013'e kadar, İran şehirlerinin çevresindeki fakir semtlerin insanlarını radikal İslamcı hedefleri için mobilize edebilen son İranlı liderdi ve yerine seçilen Ruhani, İslamcı rejime karşı çıkıp demokrasi isteyen Yeşil Hareketin dalga boyundaki ilk İranlı liderdi ve halen İran'ın Cumhurbaşkanı.
İran'da İslamcılar sadece güç kaybetmekle ve devletteki güçlerine rağmen her istediklerini yaptıramayan halleriyle, bugünkü AKP rejiminin düşen yıldızına benziyorlar ve Viyana'da geçtiğimiz günlerde imzalanan bir anlaşma, onların sonunu getirecek en önemli belge olma özelliğine sahip.
Neden böyle?
Netenyahu, 1990'lı yıllardan beri, İran'ın atom programına dikkat çekiyor ve Batı, İsrail'in tehdit algısını aynen sahiplenip destekiyordu. İran tecrit edildi ve Birleşmiş Milletler bir de silah ambargosu koydu. İran, devrimden beri -artık global bir ekonomiye dönüşen- Dünya ekonomisinden mümkün olduğunca dışlanmış durumda, kullandığı petrol teknolojisi eski ve bunu İslamcılara "borçlu" olduğunu biliyor, ayrıca bu "İslamcı" denen milletin ne kadar yolsuz olduğunu, Ayetullahların İsviçredeki milyar Dolarlık hesaplarını falan bilmeyen yok ve bu bilgileri "İnternet çağı"na, WikiLeaks gibi girişimlere falan borçluyuz.
"Hiçbir şey değişmiyor, gene herşey aynı" diyenleri, Dünyanın son birkaç yıldır nasıl değiştiğine bir kez daha bakmalarını öneriyorum. Yunanistan'da Sol iktidar ve Düyun-u Umumiye durumları, Güneyde yeni Kürt kantonları ve IŞİD, Ortadoğu'da gizlice İsrail tarafından desteklenen Suud-Katar-AKP ittifakı ve şimdi Batı ile anlaşan İran. Son olay, 1979'daki gibi bir domino etkisi yaratabilir, zira ABD, bir zamanlar en güvendiği en stratejik ortağı İran'la müttefikliğine geri dönüyor ve Taliban'ı, El Kaide'yi, şimdi de IŞİD'i besleyip büyüten, destekleyen Suud familyasından uzaklaşıyor. İran, sadece Batıyla değil, Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi üzerinden Rusya ve Çin'in de içinde olduğu Dünyayla anlaşma imzaladı ve global ekonomiye açıldı, seyahat kısıtlamaları tümden kaldırıldı. İran sadece "Atom bombası yapmayacağını ve bunun Dünya tarafından denetlenmesini" kabul ederek, İslamcıların elindeki en büyük siyasi nefret sermayesinin bastığı zemini yok etti. Şimdi İran'a bütün Dünya'dan yatırımlar akacak ve bu yatırımların bir kısmı Türiye'den çıkarak İran'a girecek -mesela HSBC ve diğerleri.
Oradoğu'daki dengelerin Sünni Müslüman Kardeşler iktidarları enternasyonali halinde bir "Yeni Osmanlı"ya dönüşeceği ham hayalinin, daha en başından beri "Arap olmayana İslam Dünyasının liderliğini vermezler" net bilgisinden bihaber olması bir yana, İran'ın etkisini sınırlamak stratejisi de baltayı taşa vurdu. İslamcılığının yardımıyla çok kolay ötekileştirilebilen İran'daki demokratikleşme taleplerini ve halkın dönüşümünü gören Amerikalılar, 2009'dan itibaren İsrail'in hezeyanlarına daha dikkatli yaklaşmaya başladılar. Açıkcası olay, "Liberaller" güruhunun "Asker karşıtlığı"nın "Kayıtsız-şartsız Erdoğan" taraftarlığına dönüştüğünü anlayan Batı'nın bu sersem enteller grubuyla mesafe tutmaya başlaması gibi bir durumdu. Gezi'den sonra "Liberaller", ofsaytta yuhalanan amatör futbolculardan beter oldular ve Batının yüzüne bile bakmadığı entel eskilerine dönüştüler. Bu durum İslamcıların düşüşüyle bir arada yürüdü, tıpkı İran'da da olduğu gibi. Batı ile anlaşmayı gündeme getiren Ruhani ve Hamaney'ın anlaşması, işi bitirdi. Meclis'de ve Devrim Muhafızları arasındaki İslamcı muktedirler seslerini kısmak zorunda kaldılar -tarihi bir olaydır.
Batı'nın "Anti-İran" zaafını kendince kullanıp sonuna kadar sömüren Suud-Katar-AKP-Müslüman Kardeşler-Enternasyonal Cihadizm, uygar İran'ın Şiiliğine karşı, IŞİD'de son ifadesini bulan "Sünni bir alternatif" yarattılar ve "Esad'a, İran'a karşı" diye Batılıları da kafaladılar. Ortaya çıkan "şey", Şiiliğe alternatif olması ve Şiiliğe karşı Sünniliğin "bayrağını" yükseltmesi bir yana, barbarlığın çağdaş ifadesi haline geldi ve IŞİD ile gizli destekçilerinin karşısında tarihte ilk kez Doğu ve Batı'yı bir araya getiren Dünya Cephesi kuruldu. Böyle bir şeyin benzeri, son kez, İkinci Dünya Savaşında gerçekleşmişti, Sovyetler Birliği ile Büyük Britanya Fransa ve ABD, Nazi barbarlığına karşı birlikte savaşmıştı. Şimdiki cephe, BM üzerinden, Dünya'nın büyük bölümünü birleştiriyor, işin içinde Çin, Almanya dahil tüm Avrupa var.
Dünya ekonomisinin sallandığı bir dönemde İran gibi büyük bir pazarın açılması, yalıtılmışlık düşmanlık ve nefret üzerinden iktidar devşiren İslamcıları -özellikle İran'da- daha da zayıflatacaktır. IŞİD'e karşı doğan ABD-İran ittifakı, Türkiye'nin "Stratejik Önemi" sermayesinin sonu olabilir, zira bu sermaye, İran'ın Batı'dan dışlanması nedeniyle ortaya çıkmıştı ve Muhafazakar/İslamcı politikacıların pek yararlanamadığı bir laf salatasından ibaret kaldı, Türkiye şimdi, İslamcılığın Dünya çapında mahvına çeğrek kala, AKP ve türevi koalisyonlarla, yeni gelişmelere ayak uydurmakta zorlanacaktır. AKP'nin Suud piyonu olmayı kabül eden "politikası", hanidir iflas etmesine rağmen, özellikle Suriye'deki savaş suçlarının ortaya çıkması korkusuyla olsa gerek, ısrarla sürdürülmektedir. ABD ve Batı, Suud-İsrail gizli ortaklığına, onların piyonu AKP ve Katar'a sırt çeviriyor. Nitekim İran'la Batı'nın Viyana'da imzaladığı anlaşmaya, sadece İsrail ve Suudi Arabistan karşı çıktı, Türkiye'den henüz ses yok, ama muhtemelen yarım ağızla da olsa anlaşmayı destekleyeceklerdir.
"Tarihe tanıklık etmek" diye çok net, kişinin hayatında da bire bir karşılığı olan bir durum vardır. Mesela Avrupa'da 11 Eylül 2001 günü WTC ikiz kulalerine olan saldırı sırasında herkes, o anda nerede olduğunu bilir. 1999 Gölcük depreminde de Türkiye'de böyle bir durum yaşanmıştı, ama asıl "Gezi İsyanı" böyle bir tanıklık durumunu herkese yaşattı. Herkes, o ilk gösteriler olduğunda, Boğaz Köprüsü üzerinden insanların nasıl yürüyerek Taksim'e geldiklerini, o an nerede ne yapıyor olduğunu bilir. Şimdi İran'da benzeri bir durum yaşanıyor. İranlılar, Dünyaya açılacak ülkelerinden dışarıya çıkmaya hazırlanıyorlar. Berlin Duvarı yıkıldığında, benzer bir durum yaşanmıştı. Ve tabii önce Türkiye'ye değil başka ülkelere gidecekler, buraya vize yoktu, zaten geliyorlardı.
Dünya hızla değişiyor. Bundan beş yıl öncesine kadar, Amerikalıların ve Avrupalıların Suud klanına sırtını dönüp AKP'yle ilişkilerini keseceğini, "Liberaller" denen medya güllerinin suratına bile bakmayacaklarını kim tahmin edebilirdi? Obama'nın "İsrail'in uyarıları"nı zerrece sallamayacağını kim söyleyebilirdi? İsrail, tıpkı Sünnici barbar İslamcılık gibi kaybetti. Yeni ittifaklar, yeni bağlaşıklıklar ve yeni bir dönem, sağlam adımlarla bangır bangır gelirken, Eskinin islamcı "Yeni Türkiye"si ve benzerleri gidiyor. Türkler, yeni döneme ayak uyduracaklarını gösteren net sinyaller veriyor.
Olağanüstü bir dönemin eşiğinde Türkiye'nin halleri
Birşeyler oluyor ve ortada oldukça büyük sonuçlar var: Ekonominin olmadığı/işlemediği bölgelerde barbarlık yaygınlaşırken, İslam coğrafyasında da "İslam adına" her türlü insani değeri ayaklar altına alıp paraya tahvil edebilen, kadın satıp kafa kesen yeni bir "kapitalist haydut ekonomisi" doğdu. Bu ekonominin en "uygar" biçimi de Türkiye'deki… İçinde yaşadığımız kritik dönemin kuşkusuz en önemli olaylarından biri de IŞİD'in köle pazarında insan bile satıp para kazanan, Kur'an okuma yarışmasında ödül olarak seks kölesi kadın dağıtan ekonomisidir. Ama sistemin global bazda bozulması yeni bir ivme kazanmış görünüyor. Temmuz ayı ortası gerçekten de bir tür dönüm noktası mıdır, ileride göreceğiz. Bir çok ilginç olay yaşanıyor ve basına çok az detay yansıyor. Çin borsasında yaşanan ve yüzde 30'ları aşan değer kaybı bile, tek başına yeterince önemli. Zira şimdi konu edilen Yunanistan'ın gayrısafi milli hasılasının onbeş misli kadar bir kayıp söz konusu. AB'yi sallayan "Yunanistan borçları" olayı, bunun yanında hikaye kalır ve Çin buna rağmen yırtıyor, çökmeden paçayı kurtarıyor. ABD'nin siber saldırıya uğradığından bahseden haberlerin ardından Bayan Clinton'un "Bütün bilgilerimizi Çin çalmış olabilir" sözünün anlamı da belirginleşiyor. Anlaşıldığı kadarıyla Çin, tüm Amerikalı memurların (Dört milyon küsür kişinin) tüm bilgilerini elde etmekle kalmayıp, kalburüstü 12 milyon Amerikalının da -parmak izleri dahil- tüm bilgilerini elde etmiş bulunuyor. "Siber savaş görüntüsü", pek de yanıltıcı bir tesbit olmasa gerek. Yeni bir tip global savaş yaşandığı anlaşılıyor.
Dünyada bunlar (ve şimdilik buraya almayacağımız çok daha fazla "garip" olay) yaşanırken, Türkiye seçim sonrası rehavetiyle "Hükümet kuramamak"la meşgul. Ve bu da işin sadece görünen kısmı. Görünmeyen kısmı, mesela son Gezici kamuoyu araştırmasında: İslami dindarlık ve muhafazakarlık azalıyor (2003'den beri muhafazakarlık yüzde iki azalmış, oruç tutmayanlar yüzde ikibuçuk artmış). İnsanlar, -Türkiye'deki haliyle- "dindarlığın" Ahlak ve Erdem'den farklı, onlarla çelişebilen farklı bir şey olduğunu ve bu yeni tip "dindarlığın", bir tür taraftarlıkla/yandaşlıkla alakalı olduğunu, taraftar/yandaş olanlara "günah serbestliği" sağladığını anlıyor. Bizim "İslamcılık" deyip işin içinden çıktığımız yeni tip siyasi dindarlığın siyasetteki ifadeleri hızla zemin kaybedip eriyor. Ona sadece birkaç haftalıpına bulaşan MHP bile, şimdiden yüzde dört oy kaybetmiş görünüyor, AKP'nin büyük kaybı zaten malum. Artık net olan şey, Sol'un ve Sol değerlerin yükselişi. Yeni bir tip Sol bu, eski Marksist-Leninist ortodoks Sola uzak.
Türkiye için 2013 baharında başlayan ve 2017'nin ilk yarısında sona ereceğini tahmin ettiğim "Değişim/Dönüşüm Dönemi'nin hızlı ve hareketli kısmı"nın tam ortasında bir yerlerde, Türkiye'nin -Çinlilerin deyimiyle- "ilginç" bir eşikte durduğu anlaşılıyor. Gezi İsyanı'nın bu yılın Kasım ayına kadar doğrudan etkimeye devam edeceği zaman kalitesini destekleyen ve bence en az Gezi dönemi kadar önemli yeni bir dönem geliyor. Türk halkının kendisi ve geleceği hakkında düşünüp karar vereceği ve bunun siyasi, kültürel, ekonomik yansımalarının alenen yaşanacağı bir dönem olacak gibi. Eskiden "ütopik" addedilen ve elbette Sol düşünceye yaslanan eşitlikçi/paylaşımcı düşüncelerin gerçekleştirilmeye çalışılacağı, başarıların kaydedileceği, insanların birbirlerinin sözlerini dinlediği, tartışma ahlakının geri döndüğü bir dönem. Eskinin "Yeni Türkiye"sindeki hot-zotun çok kolay ve kibarca defedilebileceği bir dönem. Bu durum, hızlı sürecin sonuna, yani 2017'ye kadar devam edecek bir durum. Türkiye'de neoliberal İslamcılar ve onların öncesindeki Sağ muhafazakarlar tarafından ezilen ve aşağılanan, para için ormanlarına nehirlerine kıyılan, yeraltı-yerüstü kaynakları talan edilenlerin muktedir olacağı ve başına gelenlerin hesabını soracağı bir dönem geliyor. Tabii bütün bu gelişmeleri, Dünya'daki mecburi istikametin Sol olmasına bağlıyoruz. Çünkü Sol eğilimli düşünce ve eylem, tel tel dökülen Kapitalist sisteme ve onun Türkiye'deki yeminli savunucuları İslamcılara karşı varolan tek aklıbaşında seçeneği geliştirmeye adaydır. Gezi'yi yaşamış, tarihe tanık olmuş herkes bunu biliyor veya hissediyor. AKP'nin önü arkası düşünülmemiş "Mega projeler"inin, bütçe yutan rant kapısından başka bir şey olmayıp, bugünkü tehlikeli koşullar altında yürütülemeyeceğinin anlaşılması ve çoğunun mecburen durdurulması da sadece çevre bilincinin artmasına ve absürd talan kapitalizmine karşı bilincin yükselmesine yarayacaktır. Türkler, neyin yapılıp neyin yapılamayacağını, talanın sınırlrını ve Dünyada kuru betonla adam olunmadığını iyi anlayacakları bir döneme giriyorlar.
En az Sonbahar ortasına kadar süreceğini düşündüğüm yeni Hükümetin kurulması/oturması sürecinin, en geç 2016 Haziranınında koalisyonun bozulmasıyla son bulacağını tahmin ediyorum. Akabinde muhtemel bir seçim veya yeni Hükümet kuruluşuyla büyük bir rahatlama olup, yeni durumun bir ayrılık ile (koalisyonun bozulması ile) başlayabileceğini ve İslamcılığın kesin hezimetiyle biteceğini söyleyebiliriz. Türkiye, geçmişle yeniden barışacak ve ona yeni bir bakış geliştirecek gibi görünüyor. Türkiye'nin yepyeni bir ülke olmaya başlaması, bu etkinin akabinde yaşanabilir. 2017'ye kadar kazasız-belasız-savaşsız devam etmek çok önemli. Sonrasında Dünyanın da durulacağını tahmin ediyorum, -ama "durulmak" ne demek? İşte olayın püf noktası da burada!
Çin borsası çökmenin eşiğindezken, ABD "Siber saldırıya uğradık" derken, Türkiye sınırındaki NATO Patriot bataryasının elektronik komuta sistemine sızıldığı söylentileri ve Obama'nın kamuya açıklanmayan 19 çok kritik gizli emir verdiği basına düşerken, Yunanistan'da referandumda halkın "Hayır" demesinin ardından Avro'nun geleceği tartışılırken, sekiz günlük Güney Amerika seyahatine çıkmış olan 78 yaşındaki Papa Franciscus dün (12 Temmuz 2015 Pazar) Paraguay'ın başkenti Asunción yakınında bir milyon insana bir konuşma yaptı. Konuşmasında, "Fakirliğe, sömürüye, dışlanmaya karşı" mücadele edilmesini ve Kapitalizme karşı alternatif olacak, çevreyle uyumlu, yeraltı/yerüstü kaynaklarının bir avuç azınlığa peşkeş çekilmesine karşı, paylaşımcı yeni bir düzen kurulmasını istedi. Türkiye'de islamcı neoliberal iktidara yandaş iş çevrelerinin ülkeyi talan edebilmesi için fetva veren İslam ilahiyatçılarının tutumundan oldukça farklı!.. Aynı zamanda devlet memurları tarafından temsil edilen reel "kurumsallaşmış İslam"ın geleceğinin parlak olmadığını da gösteriyor. Çünkü Dünyada kök salıp benimsenen ahlaki/etik/insani değerlere aykırı. Papa Franciscus, 2013 Mayısında da Kapitalizmi oldukça sert bir dille eleştirmişti ve o eleştiri ilk değildi elbette. Muhafazakar biri olmasıyla ünlü Papa Benedictus'un, kapitalizmi bir afaroz etmediği kalmıştı, üstelik sistemi değiştirebilecek yaratıcı insanların mutlaka desteklenmesi gerektiğini söyleyerek yeni tip Devrimcileri destekleyeceğini de ilan etmişti. Papa Jean Paul'ün bu istikametteki antikapitalist ifadeleri hakkında da on yıl önce Radikal'de bir yazı yazmıştım (tıklayınız).
Türkiye'de İslamcıların payandası eski Solcu (yeni Sağcı) neo "Liberaller" takımı da dahil olmak üzere, kimsenin "Kapitalizm" lafını ağzına almadığı bir dönemde, eski "eziliyoruz büzülüyoruz sömürü emperyalizm" klişeleri dışında Kapitalizmin ne olduğuna kafa yormamış "Birikimli Sol" tiplerin uyuduğu, Kapitalizmin çevre/yaşam katili en pespaye rezil ve aşağılık biçimlerini savunmanın İslamcılara kaldığı aşamada, Kapitalizme karşı en net tavır alan makam Papalıktır. Ve bu on yıl önce de böyleydi.
Gene on küsür yıldır, Solculuğun, bir takım -kerameti kendinden menkul- "Solcu" entelin tekelinde olmadığını, Solculuğun artık bir felsefe, evrensel değerler savunusu ve giderek yaşam biçimi meselesine dönüştüğünü söylüyorum. Gezi isyanı ve Gezi Parkında yaşanan 19 gün, bunu kanıtlamıştır. Yeni Sol, eskisinden oldukça farklı. Gene döne döne yazıp kimseye anlatamadığım üzere "Kapitalizme karşı olmak", kapitalistlere karşı olmak değildir. Gezi'de direnenlerin arasında CEO'lar da vardı -bizzat şahidim. Kapitalizme karşı çıkmak demek, sisteme bir bütün olarak karşı çıkmak ve o sistemin kendi kendini üreten tüm rol modellerine karşı çıkmak ve onu akıllı bir şekilde elbirliğiyle (katılımcı bir doğrudan-demokrasiyle) değiştirmek demektir. Bu anlamda Vatikan'ın çıkışı, tıpkı Dalay Lama'nın çıkışları gibi insanlığın tamamını düşünen, gözeten, istisnasız herkese sorumluluk yükleyen, bütüncül bir yaklaşımdır ve bu haliyle Kapitalizme karşı en doğru tutumdur.
Şimdi gidişat bu istikamette. Buna uyan yükselecek, takaza olmaya kalkan alçalacaktır.
Geleceğin Sol değerler istikametinde ilerleyişi, artık insanın ve yaşamın doğası gereğidir. İslamcı tipi talancı ahbap-çavuş kapitalizmini ve onun para manyağı biatkar kullarını, iflah olmaz bir lanet ve hezimet bekliyor.
Kaydol:
Kayıtlar (Atom)


